Zaman Sayacı

Bugün size bir karakoldan sesleniyorum... Yanlış okumadınız. Gerçekten bir karakol... Duvardaki resimlerden telsizlere kadar, her şeyin düşünüldüğü, suçlular, polisler, hangisi daha suçlu diye düşündüklerimizle tamamlanan ve tam karşımızdaki cam duvarın arkasında olanları izlediğimiz bir karakol. Evet. Her şey camdan bir duvarın arkasında yaşanıyor ve siz koltuğunuzun kenarındaki kulaklıkları taktığınızda o duvarı aşıp, aldıkları nefesi bile duyacak kadar yaşananların içine karışıyorsunuz... Krek Tiyatro dediğimde hatırlayanlar olacaktır. Duymayanlar için küçük bir bilgilendirme yapalım. Berkun Oya tarafından kurulan Krek Tiyatro , oyunlarını cam bir sahnenin içinde oynuyor. Camın seyirciyi uzaklaştırdığı yerde kulaklıklar devreye giriyor ve oyunun içine dahil oluyorsunuz. Bunu deneyimlemeyenler için biraz tuhaf görünebilir... Oya, bir röportajında, dışarıdaki dikkati dağıtan seslerden seyirciyi uzaklaştırıp tam konsantrasyon sağlamak için bu sistemi düşündüklerini söylemişti. Ben,...

Bugün, size bu sezonun en etkileyici oyunundan bahsedeceğim... Oyunumuz; neşeli, hayat dolu, hayalleri olan, umutlu ve hayallerini gerçekleştirme fırsatı bulamayan bir sürü genç kadının hikayesi... Devlet Tiyatrosu 'nda bu sezon sahnelenmeye başlayan "Bir Peri Masalı Radyum Kızları" i smini ilk duyduğumda ne garip bir isim diye düşündüğümü itiraf ediyorum. Radyumun bir dönem insanların hayatına olan etkilerini, oyunu izlerken hayretler içinde kalarak ve sonrasında da araştırarak öğrendiğimden beri tesiri altındayım... Ra simgesi ile bilinen Radyum , 1898 yılında Fransız fizikçileri Pierre Curie ve eşi Marie Curie tarafından bulunan, ışın etkinliği çok olan bir element. Karanlıkta parıldayan bu mucize 1918'lerden 1930'lara kadar yüzyılın en önemli keşfi olarak gösterilmiş ve tam bir çılgınlık halini alarak, hiçbir tedbir alınmadan, içme suyundan çikolataya, kozmetikten ilaçlara kadar her alanda kullanılmış... Kadınlar, parlasın diye saçlarına bile sürmüşler....

"Kimi aileler dipsiz bir kuyudur, çıkmaya çalıştıkça içine çekilirsin." İstanbul Devlet Tiyatrosu 'nun "Aile Sırları" isimli oyununun tanıtımında yazan bu cümle insanı önce sarsıyor sonra da meraklandırıyor... Bahsi geçen oyunumuz Tony ve Pulitzer ödüllü. Oyunun yazarı Amerikalı Oyun Yazarı/Oyuncu Tracy Letts . Letts'i "Böcek" ve "Katil Joe" oyunundan ya da "Lady Bird" filmindeki baba rolünden hatırlayanlarınız olacaktır. Babalarının kayıp haberini alan üç kız kardeşin, ilaç bağımlısı annelerinin yanına gitmeleriyle başlayan hikaye, aile sırlarının ortaya döküleceği zamanları karşılıyor...  Yıllardır görüşmeyen ve kendi hayatlarında da sorunlar yaşayan kardeşler, annelerinin yanında kaybolmaya yüz tutmuş aile bağlarını tekrar hissedebilecekler mi? Kimsenin birbirine karşı sorumluluk hissetmediği, dominant anneleri tarafından sürekli kışkırtılan aile bireylerini neler bekliyor olabilir? Bu ekibe bir damat, bir damat ad...

"Ben genellikle dünyadaki en tuhaf insan olduğumu sanırdım, ama sonra dünyada o kadar çok insan var ki, kendisini benim kadar tuhaf hisseden ve benimle aynı biçimde arızalı başka biri olabilir diye düşündüm. Onu hayal ettim ve onun da beni hayal ettiğini düşündüm. Sen eğer ordaysan bunu okuduğunu umut ediyorum ve bilmelisin, işte ben de buradayım ve en az senin kadar tuhafım" Craft Tiyatro ,  Frida Kahlo 'nun  yukarıdaki sözleriyle tanıttığı yeni oyunu "Yutmak" ile kendisini tuhaf hisseden kadınlara sesleniyor; yalnız değilsiniz! Feminist, özgürlükçü İskoç yazar Stef Smith 'in yazdığı, Çağ Çalışkur 'un çevirdiği, İbrahim Çiçek 'in yönettiği, Ece Dizdar,  Başak Daşman   ve Merve Dizdar 'ın rollerini paylaştığı "Yutmak" hikâyelerinin, söyledikleri sözlerin birbirini beslediği üç kadın üzerinden vurguladığı; kendini bulma, iyileşme ve özgürleşme temasıyla bir kadın oyunu olarak karşımıza çıkıyor... Dünyada yaşanan tüm kötül...

"Herkes birilerini öldürüyordu, ben seni yaşatıyordum..." İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ş ehir Tiyatroları 25 Ocak'ta prömiyerini yaptığı, Boris Vian ve John Steinbeck 'in yazdığı, Işıl Yüce ve Ülkü Tamer 'in çevirdiği, Gökhan Aktemur 'un uyarladığı, Ergun Üğlü 'nün yönettiği, Mert Turak 'ın tek kişilik performans sergilediği "Karıncalar-Bir Savaş Vardı" adlı oyunu ile sezonun en iddialı oyunlarından birine imza atmış oldu... İsimsiz bir askerin, isimsiz bir ülkede neyin savaşını verdiğini bilmeden savaşmasından, bütün bunları anlamsız bulup kaçmasına kadar olan süreyi sevgilisi Jacquline'e hiç göndermediği mektuplarda anlatışına tanık olduğunuz genç askerin, yaşadığı hayal kırıklıklarını, arkadaşlarını, aşkını, tanık olduğu ölümleri sorgulayışını izlerken, savaşın korkunçluğunu ve anlamsızlığını tekrar tekrar yüzünüze çarptığı...

"Aktörler anılarda yaşarlar. Yaşamın en güzel yanı ölümden sonra anılmaktır." Devlet Tiyatrosu , sezonun ikinci yarısında büyük bir atakla dikkatleri üzerine çeken bir oyun sahnelemeye başladı. Ronald Harwood 'un efsane eseri "Giydirici" "Giydirici" aynı zamanda oyunun yönetmeni olan Hakan Çimenser ve yine aynı zamanda yönetmen yardımcısı olan Celal Kadri Kınoğlu 'nun izlemeye doyum olmaz performanslarıyla iki perdelik bir görsel şölene dönüşüyor... 2. Dünya Savaşı'nın sürdüğü yıllarda, İngiltere'de ülke bombardıman altındayken tiyatroyla ayakta kalmaya çalışan bir topluluğun hikayesi bu... Turnede, başlarında savaş uçakları uçup her yere bombalar atarken tiyatro yapmak için çabalayan bu ekip, başrollerin adamı Sir'ün yaşadığı buhran sonucu 'Kral Lear' oyununun repliklerini unutması ve sahneye çıkamayacak kadar kötü durumda olması nedeniyle oyunu iptal etmek için seyirciye açıklama yapmaya karar vermişken, 16 yıld...

Yeni kurulan tiyatrolardan "Entropi Sahne" sezona hızlı bir giriş yaptı. Sezon başından itibaren "Yabancı Sahne" ile ortak çalışmaları "4:48 Psikoz" ve kendi çalışmaları "Yastık Adam" ı sahnelemeye devam eden tiyatro, üçüncü oyunları "Ebedi Barış" ile sürpriz yaptı derken, 8 Şubat'ta prömiyeri gerçekleşecek "Boş Şehir" ile sezona başladıkları hızla yola devam edeceklerini de ispatlamış oldular... Kuruluş amacını  "Entropi Sahne, her türlü performansa açık  multi disipliner   yaratım alanı oluşturma amacı ile kurulmuştur" olarak açıklayan aynı zamanda kurucusu olan Yurdaer Okur'un Genel Sanat Yönetmenliği'ni yaptığı tiyatronun benim açımdan en ilgi çekici yönü, sahnelenmesi cesaret isteyen metin ve oyunculuk açısından zor olan oyunlar üzerine çalışması. Bu da her oyunlarını ilgiyle takip etmek için önemli bir neden... Birçok oyunu bir arada sahneleyen tiyatronun bu hafta benim merceğime gire...

Bu hafta, size bahsedeceğim oyun  Tiyatro Pera 'nın bu sezon sahnelemeye başladığı "Vanya, Sonya, Maşa ve Spike" Nesrin Kazankaya ve ekibinin emekleriyle 16 yıldır hayatımızda olan Tiyatro Pera, bu sezon Christopher Durang 'ın ödüllü eseriyle izleyicilerinin karşısına çıktı.  Yazarın Çehov 'a göndermeler yaptığı oyun, günümüz Amerikası'nda bir kasabada geçiyor... Oyunun karakterleri ise Vanya, evlatlık kardeşi Sonya, ünlü sinema oyuncusu kardeşleri Maşa, Maşa'nın genç sevgilisi Spike, evin yardımcısı Kassandra ve komşu kızı Nina... Maşa'nın evinde onun gönderdiği paralarla hiç çalışmadan yaşamlarını sürdüren Vanya ve Sonya onları aniden ziyarete gelen Maşa ve sevgilisi Spike'ın gelişiyle hareketlenen hayatları, Maşa'nın kardeşlerinden gizledikleri, Spike ve Maşa arasındaki ilişki, komşu Nina'nın hayatlarına dahil olması, evin yardımcısı Kassandra'nın psişik güçleri arasında gelişen ilginç olaylar... Modern insanın yalnızlığı,...

Bugün, size sezona biraz geç giriş yapan yeni bir tiyatrodan bahsetmek istiyorum. "B Planı"  her ne kadar yeni bir tiyatro desem de aslında ekip oldukça eski... Daha önce birçok iyi projeye imza atmış "İkincikat" ın ortaklarından biri olan Sami Berat Marçalı , geçen sezon sonu ani bir kararla İkincikat'tan ayrılıp yeni bir tiyatro ekibiyle karşımıza çıktı. İyi ki çıktı. İyi bir yönetmen ve yazar olmasının yanında, tiyatroya emek veren, her oyunun girişinde ve çıkışında izleyiciyi ile ilgilenen, saygılı, akıllı bu genç adam tiyatro dünyasındaki genç neslin önemli isimlerinden biri... En son Nina Raine 'in yazdığı, geçtiğimiz sezon çok beğenilen ve ödüller kazanan "Kabileler" (Tribes) oyunu yeni sezonda "B Planı"  projesi olarak izleyicileriyle buluşmaya devam ediyor. Ocak ayında başlayan ve bu yazının konusu olan yeni oyunları ise İsveçli genç yazar Jonas Hassen Khemiri 'nin ilk oyunu " İstila!" (Invasion!)  İsveç ...

Bu hafta, size çok yeni bir tiyatrodan bahsetmek istiyorum. Tiyatro BAM (Tiyatronun ismi;  'Başak Kıvılcım Ertanoğlu, Ayfer Dönmez ve Melis Öz'ün isimlerinin baş harflerinden oluşuyor.) İlk sezonlarını, Oyuncu/Yönetmen/Yazar Murat Mahmutyazcıoğlu 'nun "Sen İstanbul'dan Daha Güzelsin" adlı oyunu ile açan ekip sağlam bir giriş yaparak biz de varız diyorlar... Daha önce "Fü" ve "Şekersiz" oyunlarını izleme fırsatı bulduğum ve merakla takip ettiğim son yılların yetenekli, genç oyuncu/yazarlarından Murat Mahmutyazıcıoğlu'nun yazıp yönettiği "Sen İstanbul'dan Daha Güzelsin"e iyi bir oyun izleme beklentisiyle gittiğimi itiraf etmeliyim...  Oyun, bir aileden üç kuşak kadının, kendilerine, birbirlerine, İstanbul'a ve hayata dair anlattıkları üzerine... Üç kadının anlatacağı ne çok şey varmış bilseniz, şaşarsınız... Yaşanmış her olayın üç kadının gözünde de farklı anlamlar taşıdığı, söyledikleri, söyleyemedikler...

Bu hafta, size sezonun en yeni oyunlarından Andreas Sauter ve Bernhard Studler 'in yazdıkları "Bir Başkadır A." dan bahsetmek istiyorum... Moda Sahnesi 'nin yeni oyununu Kemal Aydoğan yönetiyor.  Kübra Kip , Emre Çaltılı, Bülent Aksu, Deniz Elmas ve Metin Coşkun 'un rollerini paylaştığı "Bir Başkadır A." ismini ilk duyduğum andan itibaren merak ettiğim bir oyun olduğundan, başlar başlamaz izleyiciler arasında yerimi almaktan çok memnun olduğumu belirtmeden geçemeyeceğim... Olay yeri inceleme bandı çekilmiş bir alanın içindeki dört kişinin, salona giren seyircileri hoş geldiniz diyerek karşılaması, interaktif bir oyun olacak yanılsaması yaşatsa da oyun başladığında öyle olmadığını görüyoruz...  A'nın babası Pheres, ev arkadaşı Nina, kocası Gerd, Gerd'in yakın arkadaşı Bongo ve kendini yaktığı düşünülen A... Kendisini yakarak intihar ettiği düşünülen   A'nın en yakınlarının anlattıklarını dinlerken,   aslında herkesin anlattı...

Çok farklı mekanlarda tiyatro izlediğim oldu ama ilk kez bir  köşkte tiyatro  izledim. Evet. Yanlış anlamadınız bildiğiniz köşk . Üç ayrı odada, üç farklı oyuncu tarafından sergilenen performansa tanık olmak oldukça ilginç bir deneyimdi... Mimar Sinan Üniversitesi Tiyatro Bölümü 'nden mezun üç sınıf arkadaşı Berkay Ateş, Can Kulan ve Emir Çubukçu tarafından kurulan Tiyatro D22 , sevdiğim ve yaptıkları her yeni projeyi   merakla takip ettiğim ekiplerden... Bu işe gönül vermiş yetenekli bu gençler daha önce Galata 'da " Hamursuz Fırını" nı tiyatro sahnesine dönüştürerek başladıkları serüvenlerine bu sezon İstanbul'un farklı mekanlarını tiyatro alanlarına dönüştürerek bir yeniliğe daha imza atıyor... Çağdaş Alman Tiyatrosu 'nun öncü yazarlarından Lothar Kisttstein 'in " Dünyaya Gözlerimden Bak/See the World Through My Eyes"  adlı oyununu Alman yönetmen Frank Heuel 'in rejisi ile Kadıköy Has...

Farklılıkların buluştuğu bir bina ve bu binada küçük karşılaşmalar dışında birbirinden habersiz üç kadın... Üçünün de derdi başından aşkın...Hayatları, beklentileri, yıkıntıları, umutları, yaşantıları, birbirinden tamamen farklı... Beyaz atlı prensini bekleyen ve bu yolda yanlış ilişkiler yaşayan bir kadın... 12 yıllık uzun ilişkisi boyunca evleneceği adama hayatını adayan ama düğüne birkaç gün kala terk edilen bir başka kadın... Orta yaşlarında hayatı boyunca feminist ve  aktivist olarak yaşamış, hiç sevilmemiş, erkeklerden hep hoyratlık görmüş , çocuk doğurmak için bir senesi kaldığını öğrenip bu şansı değerlendirmek için çabalayan başka bir kadın...  Ve bu üç kadının, hayatla, erkeklerle, anneleriyle, hayalleri, duygularıyla başa çıkma yolunda yaşadıkları... Yunus Emre Gümüş 'ün yazdığı, Özen Yula 'nın yönettiği Vahide Perçin, Yasemin Conka ve Açelya Topaloğlu 'nun rol aldığı "Kadınlar, Filler ve Saireler" komşu oldukları halde birbirine yabancı üç ...

Neredeyse her oyunu beraber izlediğim tiyatro sevdalısı dostuma, gayri ihtiyari son zamanlarda art arda iyi oyunlara denk geliyor olmamız ne şans değil mi? diye sorduğumda "bence bu sezon iyi oyunlar sahneleniyor" cevabıyla düşündüm de evet. Genel anlamda her sezon için aynı şeyi (kendi adıma) söyleyemesem de bu sezon gerçekten güzel oyunlar var. Bu da tiyatronun çıtasının gittikçe yükseklere çıktığını gösteriyor, ne mutlu... Bu sefer bahsedeceğim oyun yeni bir ekip tarafından sahneleniyor. Oyuncu ve yönetmen Mark Levitas ile yazar, dramaturg Ceren Ercan 'ın 2015 'te kurdukları "Platform Tiyatro" ve sahneledikleri ilk oyun Ceren Ercan 'ın yazdığı, Mark Levitas 'ın yönettiği, Zuhal Gencer Erkaya, Kanbolat Görkem Arslan, Elif Ürse ve Sercan Gülbahar 'ın yer aldığı " Köpeklerin İsyan Günü" bu oyun aynı zamanda "Sau Luiz Teatro Municipal ile İstanbul Tiyatro Festivali" nin...